Bu sayfadaki içerik, Adobe Flash Player'ın daha yeni bir sürümünü gerektiriyor.

Adobe Flash player Edinin


GÜNDEM POLİTİKA DÜNYA EKONOMİ SPOR 10 Ekim 2013
Yapısal reform nedir?
Avrupa ekonomilerinin kurtuluşunun yapısal reformlardan geçtiği konusunda herkes hemfikir."Yapısal reform" terimi yalnızca Avrupa ekonomileri için kullanılmıyor. Dünyanın her yerinde "yapısal reform" terimi en yaygın terimlerden biri. Nedir diye sorulduğunda yanıt ülkeden ülkeye değişiyor.
Avrupa'da yapısal reform denince, işgücü piyasasının serbestleştirilip daha esnek hale getirilmesini herkes listenin başına koyuyor. Amerika'da yapısal reform teriminden sosyal güvenlik sisteminin yeniden yapılandırılması anlaşılıyor. Brezilya ve Rusya gibi ülkelerde yapısal reform rüşvetin azaltılması olarak algılanıyor. Bizde de bu konular önemli. Bizde kayıtdışı ekonominin azaltılması önemli bir yapısal reform kalemi. Vergi tabanının genişletilmesi ve kayıtdışının azaltılması yanında, sosyal güvenlik sisteminin yeniden yapılandırılması da bizim için önemli bir yapısal reform konusu.

KİŞİSEL ÇIKARLAR VE MAKRO DENGELER

Yapısal reform terimi; içeriği ülkeden ülkeye değişse de, genelde değişmeyen tek yanıyla geçmişteki popülist uygulamaların artık sürdürülemez hale gelip iktisadi olarak daha anlamlı sistemlerin kurulması olarak özetlenebilir. Seçmenlere hoş görünmek için geçmişte uygulamaya konan sistemler bir aşamada sürdürülemez hale geliyor. Bu çeşit sistemlerin değiştirilmesi doğal olarak seçmenlerin olumsuz tepkisine yol açıyor. Dolayısıyla, değiştirmek de zor oluyor.
Geçenlerde katıldığım bir toplantıda Portekiz Başbakanı'nın başdanışmanı, yapısal reform kavramını bir türlü kitlelere anlatamadığından yakınıyordu. Seçmenleri memnun etmek için geçmişte uygulamaya konan sistemlerin değiştirilmesi nasıl anlatılıp kitleler ikna edilebilir ki? Sistemin sürdürülemez hale gelmesiyle zorunlu hale gelen yapısal reformlar makro ekonomik görünümü olumlu yönde değiştirebilirler (ki mutlaka değiştirecektir). Ama, makro ekonomik iyileşme ile kişisel durumlarının kötüleşmesi arasında seçim yapılacaksa, kitleleri makro ekonomik dengelerin düzelmesi yönünde ikna etmek olanaksızdır.

EN SON ÖRNEK AVRUPA

Türkiye'de 50 yaşında emekli olmayı planlayan bir çalışan, ancak 60 yaşında emekli olabileceğine nasıl ikna edilebilir ki? İşten atıldığında çalıştığı yıl kadar kıdem tazminatı alma hakkını elde etmiş bir çalışana "Bundan böyle kıdem tazminatı diye bir şey yok" denebilir mi? İşveren çalışanı işten çıkarmak için yasada belirtilen bahanelerden birini bulamazsa, işten çıkarılana neredeyse bir yıllık ücreti kadar tazminat vermesine son vermeyi hangi çalışan kabul eder?
Sosyal güvenlik sisteminin açıkları azaltılıp bütçede elde edilecek tasarrufun bir bölümünün dar gelirlilerin daha iyi bir yaşam standardına getirilmesi için kullanılması, emeklilik yaşı yükseldiği için emekli olamayacak olan bir çalışanı ilgilendirir mi? O çalışanlar açısından devlet dar gelirlilere yardım edecekse, kaynağı başka yerden bulmalı. Kıdem tazminatı ve diğer uygulamalarla katılaşan işgücü piyasasında iş bulmanın zorlaşıp işsizliğin yüksek olması, çalışıp yürürlükteki uygulamalar çerçevesinde bazı haklar elde etmiş çalışanları ilgilendirir mi?
Birçok yapısal reform konusu aslında kişisel çıkarlarla toplumsal faydalar arasında sıkışmış konulardır
. Çoğu da geçmişteki popülist uygulamaların ürünüdür. Popülist ya da değil, çeşitli hakları elde etmiş kitleler toplumsal faydalar ne olursa olsun kişisel çıkarlarından vazgeçmeyeceklerdir. Dolayısıyla, yapısal reform kavramını kitlelere anlatmak ve onları ikna etmek olanaksızdır.
Tarihte birçok yapısal reform, ülkemizde de, başka ülkelerde de, olağanüstü şartlarda başarılabilmiştir. Olağan şartlarda başarılan yapısal reformlar ise iktidardaki parti ya da partilerin bir sonraki seçimi kaybetmesiyle sonuçlanmıştır. Yalnızca bizde olur diye düşünürdük, şimdi Avrupa bunun son örneklerindendir.

   
2013-07-21
YORUM YAP
Yorumlarınız onaylandıktan sonra yayına verilecektir. Uygun görülmeyen yorumlarınız yayınlanmayacaktır. Yasal zorunluluk olarak yorum yapan ziyaretçilerimizin IP bilgileri kayıt altına alınacaktır. Teşekkürler...

  Bu yazıya ilk yorumu yapmak ister misiniz?